De val van Constantinopel gebeurde op 29 mei 1453, en dit was het einde van het Byzantijnse rijk. Constantinopel was in zijn geschiedenis al 12 keer belegerd, en al 2 keer ingenomen. De eerste keer in 1204 tijdens de 4de Kruistocht dor Frankische legers, en de tweede keer in 1261 weer door het keizerrijk Nicea. Hierna was Constantinopel al erg verzwakt, en was het makkelijk voor het Ottomaanse Rijk om Constantinopel voor zijn 3de keer over te nemen. Er waren hier verschillende motieven voor, zoals religieuze motieven, maar ook politieke en economische motieven. Dit wordt in de geschiedenis gezien als de val van Constantinopel.

De Familie Medici was een belangrijke en invloedrijke familie die van 1434 tot 1734 heeft geregeerd over Florence. Veel van hun geld ging naar de opmaak van Florence en steun aan kunst en cultuur. Ze ondersteunden ook grote kunstenaar zoals Leonardo da Vinci, Botticelli en Michelangelo. Cosimo was de eerste die zich mengde in politiek en kunst. Toen zijn twee kleinzonen, Lorenzo II en Giuliano, het bestuur overnamen, zetten ze het beleid van hun grootvader voort. De familie Medici en hun welvaart ging met vallen en opstaan. Ook was er veel onrust, bijvoorbeeld bij de Moord op Medici, waarbij Giuliano de’ Medici brutaal vermoord werd, en zijn broer Lorenzo nog maar net kon ontsnappen.

In de 15e eeuw begonnen humanisten oude manuscripten te verzamelen en bestuderen. Een goed voorbeeld hiervoor is Francesco Petrarca, een van de eerste humanisten. Petrarca had een liefde voor klassieke auteurs, zelf noemde hij het “een onstilbare dorst naar literatuur”. In 1333 reisde hij naar verschillende om kloosterbibliotheken te doorzoeken naar verloren klassieke manuscripten. Ook Guillaume Budé is een goed voorbeeld. Budé heeft de bibliotheek opgebouwd die wij nu kennen als de Bibliothèque Nationale. Dit zijn enkele voorbeelden van de vele humanisten in de 15e eeuw, en ook soms eerder, die invloed hadden op de herorientatie van de klassieke oudheid.

De boekdrukkunst bestond al een tijdje, maar deze werd vernieuwd omstreeks 1441 in Europa door Johann Gutenberg. Hij maakte gebruik van losse loden letters, dit versnelde het drukken van boeken en verlaagde de kosten ervan. Aldus Manutius maakte later twee nieuwe lettertypen, ook maakte hij interpunctie zoals aanhalingstekens en komma’s. Door het toenemende aanbod van boeken, gingen mensen meer lezen. Hierdoor gingen veel meer mensen kritisch denken, wat een belangrijke factor is in de Renaissance. Mensen gingen op zoek naar de waarheid, en gebruikten hierbij oude Griekse en Romeinse bronnen. Ook heeft hij een college geopend voor de studie van Grieks, Latijns en Hebreeuws.

Een belangrijk figuur voor de renaissance, en specifiek de terugkeer van de klassieke kunst was Michelangelo. Op 13-jarige leeftijd was hij al leerling van een kunstenaar, en op latere leeftijd studeerde hij op de kunstacademie van Lorenzo de’ Medici. Hier leerde hij veel over klassieke kunst en filosofie. Hij is het meeste bekend van zijn meesterwerk David (1501 – 1504). Hij was beeldhouwer, schilder, architect en dichter. Tijdens het leven van Michelangelo werd hij vaak “het goddelijke” genoemd, en de mensen bewonderden hem enorm. Michelangelo zelf beschouwde zichzelf alleen als beeldhouwer, maar alsnog werd hij erg beroemd door zijn architectuur en schilderkunst.

Desiderius Erasmus was een humanist en theoloog in de tijd van de Renaissance. Op jonge leeftijd leerde hij om zelf klassieke en christelijke bronnen te bestuderen. Hij las veel teksten uit de klassieke oudheid om zijn eigen wereld te verbeteren. Erasmus vond ook dat de kerk geen fatsoenlijke Bijbelvertaling gebruikte en dus vertaalde hij het Nieuwe Testament opnieuw vanuit het Grieks naar het Latijn. Er kwam heel veel kritiek hierop, omdat je de Bijbel niet opnieuw mocht schrijven. Hoewel er veel kritiek was, was er ook veel interesse in zijn vertaling. Er ontstond hierdoor een Europese beweging, ‘Erasmianisme’. Het was geen homogene beweging en er bestaan verschillende namen ervoor.

Voordat de reformatie plaatsvond, was er al lang sprake van controverses rondom de Rooms-Katholieke kerk. Er waren vertaalfouten in de Griekse vertaling van de Bijbel en bepaalde katholieke leerstellingen, zoals de aflaten, waren niet terug in de Bijbel te vinden. De geestelijkheid was ook immens corrupt en gebruikte die geld om meer kerken te bouwen, maar ook om het in eigen bezit te hebben. Martin Luther was een reformator en één van de personen om zich tegen de kerk in te zetten en hij schreef de 95 stellingen. Hiermee begon de reformatie en begonnen steeds meer en meer mensen te realiseren dat het geloof meer nadruk op de Bijbel moest hebben.

Andreas Vesalius was een arts en anatoom in de 16e eeuw. In die periode werd de kennis van Claudius Galenus gebruikt voor medische onderzoek. Vesalius had zijn werk vertaald, die lang voordat hij leefde bestond. Hij kwam erachter dat Galenus nooit een mens van binnen had gekeken, toen hij zelf lichamen ging opensnijden. In plaats daarvan bleek dat Galenus zijn kennis had gehaald uit dieren van binnen te bekijken. Vesalius had uiteindelijk een boek gepubliceerd waarin hij zijn kennis had opgeschreven. Dit boek heet ‘De humani corporis fabrica libri septem’. Het werd het eerste complete boek over de menselijke anatomie.

Giorgio Vasari was een Italiaanse biograaf en schilderaar in de 16e eeuw. Hij is vooral bekend om zijn biografieën over Italiaanse kunstenaars in de Renaissance. In zijn meest bekende boek, ‘Le Vite de' più eccelenti architetti, pittori, et scultori italiani’ (De levens van de meest uitmuntende Italiaanse architecten, schilders en beeldhouwers, gepubliceerd in 1550) had hij de woord rinascita (‘wedergeboorte’) gebruikt om naar de opwekking van klassieke literatuur te wijzen. De echte term, ‘Renaissance’, werd pas voor het eerst in 1855 door de Franse historicus, Jules Michelet, gebruikt. Maar, Giorgio Vasari had deuren geopend door de Italiaanse woord als beschrijvende term voor de wederopbloei van klassieke kunst te gebruiken.

Abraham Ortelius was een Vlaamse carto- en geograaf. In de tijd waarin hij leefde, waren er geen echte atlassen, alleen maar losse kaarten op één plek die allemaal verschillend waren en niet netjes eruitzag. Die soort ‘atlassen’ waren geschikt voor personen die voor hun beroep de zee gingen varen. Ortelius had als eerste een moderne atlas gemaakt, een nette verzameling van wereldkaarten. Het werd in 1570 in het Latijn gepubliceerd en later in 1571 in het Nederlands. De teksten in de atlas van Abraham Ortelius waren geschreven voor een algemeen publiek. Atlas Ortelius was een extreem groot succes en er kwamen uiteindelijk meer versies en vertalingen.